Łomża. Ulica Wiejska

Ulica Wiejska powstała w tym samym czasie, co Nadnarwiańska i łączyła ulicę Szosową (Trakt Petersburski obecnie Wojska Polskiego) z ulicą Nadnarwiańską, w okresie późniejszym (koniec pierwszej połowy XIX wieku), kiedy przebito się przez skarpę i poprowadzono Trakt Petersburski przez Nowy Rynek, dalej poprzez ulicę Zamiejską łączyła się ponownie z Traktem Petersburskim. W 1825 roku przy ulicy Wiejskiej od strony ulicy Szosowej wybudowano więzienie zwane popularnie czerwonakiem, rozebrane w latach 1920 – 1934. W okresie gubernialnym wybudowano w Łomży wiele znaczących budowli i budynków mieszkalnych. Jako że rozbudowa Łomży postępowała na północny – zachód, ulica Wiejska znalazła się w tej strefie. Wybudowano tu kilka okazałych kamienic, niektóre z nich przetrwały do dnia dzisiejszego. W jednej z nich w 1906 roku założono Szkołę Handlową (dzisiejszy Ekonomik).


U zabiegu ulicy Wiejskiej i Nadnarwiańskiej w 1878 roku wybudowano szpital św. Ducha w/g projektu Feliksa Nowickiego. Uroczyste otwarcie i poświęcenie nastąpiło 3 listopada 1886 roku.
Znajdowały się w nim: 5 sal dla chorych, sala operacyjna, gabinet lekarski, apteka, kaplic, skład bielizny, 2 pokoje z wannami, kancelaria i mieszkanie dla szarytek. Suterenach były: kuchnia, pralnia, piwnice, spiżarnia i mieszkania dla służby. Po II wojnie światowej szpital funkcjonował do 1963 roku kiedy to przeniesiono jego do  nowo wybudowanego szpitala przy ulicy Świerczewskiego. Budynek poszpitalny po wykonaniu niezbędnych remontów  w 1965 roku przeznaczono na potrzeby oświaty i w którym kształcono zastępy pielęgniarek.


Na rogu ulicy Wiejskiej i Placu Pocztowego w latach 1910 – 1911 doktor Rudolf Beber wybudował budynek kinoteatru Mirage (Miraż). W1945 roku, mimo, że budynek kinoteatru nadawał się do odbudowy, rozebrano jego i władze partyjne z uzyskanego budulca wybudowały sobie siedzibę przy Placu Kościuszki , jakby to było najważniejsze dla jej mieszkańców.


Dzisiejsza ulica Wiejska, to kilka kamienic pogubernialnych ocalałych z zawieruchy wojennej, kilka budynków mieszkalnych wielorodzinnych (bloki) Łomżyńskiej Spółdzielni Mieszkaniowej i Stacja Paliw Orlenu przy zbiegu ulicy Wiejskiej i Wojska Polskiego, budynek polikliniki policyjnej (róg Kolegialnej) i dawnego szpitala św. Ducha.

1. Widok na ulicę Wiejską od ulicy Wojska Polskiego.
2, 3, 4, 5, 6. Kamienice z okresu gubernialnego (koniec XIX i początek XX wieku).
7. Wiejska 6, 8. Wiejska 8 wyremontowana i dobudowano do niej od ulicy Pięknej nowy budynek.
8. Widok na ulicę Wiejską od ulicy Pięknej.
9. Widok na ulicę Wiejską od ulicy Pięknej do Nadnarwiańskiej.
10. Widok na ulicę Kanalną.
11. Widok na ulicę Kolegialną. Dojazd od ulicy Wiejskiej do LO II.
12 Budynek Polikliniki Policji. Początek XX wieku.
13. Dawny szpital św. Ducha widok od strony ulicy Kolegialnej.
14. Dawny szpital św. Ducha. Wejście główne.
15. Figurka Matki Boskiej.
16. Pomnik poświęcony Obrońcom i Wyzwolicielom Ojczyzny.
17. Data poświęcenia i uroczystego oddania Szpitala do użytku.
18. widok na ulicę Wiejską od ulicy Nadnarwiańskiej.
19. Ulica Wiejska w 1915 roku.
20. Kino Miraż z 1910 roku.
21. Więzienie przy ulicy Wiejskiej z 1825o
roku.
22. Liceum Pielęgniarskie,
połowa lat 60 – tych XX wieku
23. Dawny szpital św. Ducha obecnie w zimie
24. Budynek wielorodzinny ŁSM. Wiejska 4.
25. Budynki wielorodzinne współczesne ŁSM. Wiejska 3, 5.
26. Stacja Paliw Orlen-u. Wiejska 1

[slideshow id=12]

2858 Ogólnie 2 Dziś
  
 

13 Komentarzy

  1. 11 lutego 2009  13:10 przez Jan Strzała Odpowiedz

    Więzienie przy ul. Wiejskiej nie nazywano czerwoniakiem , nazwa ta związana była z więzieniem przy Al. Legionów - zbudowane było z czerwonej cegły.
    W 1905 r. Maria Korzeniewska założyła 3 klasową szkołę - pensję dla dziewcząt, w 1908 r. została przekształcona w 7 klasową Żeńską Szkołę Handlową mieściła się w prywatnej kamienicy przy ul. Wiejskiej 5.
    Szpital św. Ducha przyjmował pacjentów od 1945 r od połowy lat sześćdziesątych, w drugiej połowie lat 60. przeniosło się tam z ul. Sadowej Liceum Pielęgniarskie, zdjęcie nr 22 nie jest z okresu międzywojennego ale z przełomu lat 60-70

  2. maciek
    11 lutego 2009  23:11 przez maciek Odpowiedz

    Co do więzienia na ulicy Wiejskiej, to zamieszczę krótką historię tego więzienia z łomżyńskiej Gazety Narew nr 8  z 15 stycznia 2008 roku i na postawie tego można ocenić, czy nazwa Czerwoniak jest słuszna.
    0 tym, że to więzienie nazywano czerwoniakiem zaczerpnąłem w jednej książek o Łomży, tylko muszę poszukać tej książki. Co do zdjęcia nr 22 to ma Pan rację, rzeczywiście pochodzi ono z lat 60 - tych XX wieku.

    Historia budynku nazywanego „czerwoniak” 

    Więzienie, którego nie ma

    Każdy z mieszkańców Łomży, lub powiedzmy,
    prawie każdy, słyszał o więzieniu w naszym mieście.
     Prawie każdy też jest w stanie wskazać jego lokalizację,
     tym bardziej, że istnieje do dziś jego materialny ślad,
     a mianowicie budynek

    Szkoły Muzycznej.

    Dużym zaskoczeniem dla wielu
    może być natomiast fakt, iż istniało w
    Łomży w tym czasie jeszcze jedno więzienie.
    Stwierdzenie to jest o tyle nieścisłe,
    że właściwie był to areszt śledczy,
    który jednak funkcjonował w budynku
    starego więzienia łomżyńskiego.
    Jeszcze większą niespodzianką będzie
    miejsce jego lokalizacji.

    Pierwsze więzienie funkcjonujące
    w Łomży mieściło się w starym Ratuszu,
    wybudowanym na Starym Rynku.
    Po jego rozbiórce w 1825 roku przeniesiono
    je do wyznaczonych pomieszczeń
    przy nowopowstałym Ratuszu.
    Szybko jednak okazało się, że liczba
    więźniów znacznie przewyższa ilość
    miejsc dla nich przeznaczonych, co
    skutkowało znacznym pogorszeniem
    warunków sanitarnych panujących w
    przybytku. Podjęto decyzję o budowie
    nowego, specjalnie do tego przygotowanego
    budynku. Nowy gmach powstał
    w 1839 roku na działce przy wytyczonej
    w 1824 roku ulicy Wiejskiej,
    kosztem ponad stu czterdziestu tysięcy
    złotych polskich, jako więzienie Sądu
    Policji Poprawczej. Stąd też nazwę
    wziął pobliski plac, nazywany Poprawczym.
    Dzisiaj nosi on nazwę Pocztowego.
    Plan przewidywał budowę trzykondygnacyjnej
    bryły głównej budynku i
    dwóch parterowych skrzydeł. Z nieznanych
    powodów, w budynku głównym,
    ograniczono się do dwóch pięter. Jako,
    że wybudowany był z czerwonej cegły,
    Łomżyniacy nadali mu wdzięczną,
    choć dziś kojarzącą się z czymś zupełnie
    innym, nazwę „czerwoniak”.

    Oprócz dziesięciu cel dla więźniów
    mieściły się w nim kancelaria, odwach
    dla strażników, kuchnia, pralnia, magiel,
    szwalnia, mieszkania pisarza i
    nadzorcy. W 1883 roku dobudowano
    dodatkowy budynek z przeznaczeniem
    na cele dla kobiet. Szybki rozwój miasta
    oraz znaczne zwiększenie liczby
    mieszkańców (w 1866 roku Łomża została
    stolicą guberni, a pod koniec XIX
    wieku powstał duży garnizon wojskowy),
    przełożyły się wprost proporcjonalnie
    na ilość skazywanych wyrokami
    sądów. Nie bez znaczenia był także
    wzrost skazańców „politycznych”. W


    1901 roku rozpoczęto budowę wspomnianego
    już wcześniej kompleksu
    więziennego przy dzisiejszej alei Legionów,
    a po jego ukończeniu gmachowi
    na Wiejskiej przypadła rola aresztu
    śledczego. Ministerstwo Sprawiedliwości,
    zdając sobie sprawę z przejściowości
    tego rozwiązania, wyraziło zgodę
    na zakup działki w pobliżu nowego
    więzienia w celu budowy nowego aresztu.
    Działań tych zaniechano już w
    1903 roku, głównie z braku odpowiednich
    funduszy. W 1909 roku specjalny
    raport o stanie łomżyńskiego aresztu
    wskazywał na ponad dwukrotnie więk


    sze przeludnienie cel, panującą ciemność
    i wilgoć, niemożność odseparowania
    niebezpiecznych zatrzymanych
    od reszty.

    Powstanie nowoczesnego aresztu
    w Ostrołęce rozładowało nieco trudną
    sytuację i do wybuchu wojny najprawdopodobniej,
    „czerwoniak” spełniał
    nadal swoją rolę. Uszkodzony w czasie
    walk w 1920 roku został poddany częściowej
    rozbiórce. W tym czasie zamieszkany
    był przez wiele ubogich rodzin
    i stan ten trwał do lat 1933-1934,
    kiedy rozebrano go całkowicie.

  3. 12 lutego 2009  8:44 przez Jan Strzała Odpowiedz

    Radzę ostrożność  do tego rodzaju źródeł

  4. 12 lutego 2009  8:49 przez Jan Strzała Odpowiedz

    Jeszcze uwaga do tego artykułu. Budynek  więzienia przy ulicy Wiejskiej był otynkowany więc nie była widoczna cegła , jakiego by koloru nie była. Widać to na zachowanych materiałach ikonograficznych, natomiast więzienie przy al. Legionów nie było otynkowane co widać do dzisiaj.

  5. maciek
    12 lutego 2009  8:57 przez maciek Odpowiedz

    Książka z której znalazłem informację, że więzienie na ulicy Wiejskiej mieszkańcy Łomży nazywali Czerwoniakiem pochodzi z opracowania Ks. Witolda Jemielitego pt. Łomża w latach międzywojennych str. 124 rozdz. Więzienie. Wróćmy jeszcze do Szpitala św. Ducha.  Szpital funkcjonował do 1963 roku, w tym roku przeniesiono jego do nowo oddanego do użytku szpitala przy ulicy Świerczewskiego (obecnie Al. Legionów). Liceum Pielęgniarskie przeniesiono do budynku poszpitalnego w 1965 roku po wykonaniu niezbędnych remontów. Zdjęcie nr 22 pochodzi właśnie z tego okresu.  Bardzo dziękuję  za sprostowanie błędu.

  6. 12 lutego 2009  9:24 przez Jan Strzała Odpowiedz

    Proszę zobaczy opracowanie Lomza - in memoryof the jevish community Tel-Aviv 1952 r str. 260 Archiwum Państwowe  Łomża

  7. 18 marca 2009  20:54 przez mms Odpowiedz

    Szpital św. Ducha nie przyjmował pacjentów od 1945 roku tylko od początku swego istnienia. W przypadku tego budynku od końca lat 80-tych XIX wieku. Działał prężnie również w okresie międzywojennym, na co są dowody w archiwum w Łomży.

  8. maciek
    19 marca 2009  12:14 przez maciek Odpowiedz

    mms. Nie przeczytał (a) Pan(i)tematu i komentarzy w całości. Wiadomo, że przyjmował szpital od początku swojego istnienia, bo po to został zbudowany. W tym wypadku co Pan (i) opisuje chodziło tylko i wyłącznie o okres powojenny na co zwrócił uwagę Pan Jan Strzała,że szpital funkcjonował do 1963, a nie jak ja sugerowałem, że w okresie powojennym szpital przeznaczono na potrzeby oświaty.

  9. 31 stycznia 2012  22:02 przez Zbigniew Ciborowski Odpowiedz

    Budynek ze zdjęcia nr 4 (róg Wiejskiej i Pięknej) został wybudowany dopiero na przełomie lat '60 i '70. Nazywano go wtedy "domem księżowskim". Wiem, bo bawiliśmy  się wtedy na tej budowie z kolegami (wychowałem się na Wiejskiej).

  10. Czesław
    3 lutego 2012  13:59 przez Czesław Odpowiedz

    W budyneczku (niższym) na zdjęciu nr 18 była na początku lat 60 - tych rozlewnia lemoniady. 

  11. 5 lutego 2012  19:36 przez Z.Ciborowski Odpowiedz

    Masz Czesław rację. Dodam tylko, że właścicielem rozlewni był pan Karpiński.... i poczęstował nieraz lemoniadą za darmo:-)

  12. Adam
    14 grudnia 2016  10:30 przez Adam Odpowiedz

    Ulica Wiejska w latach trzydziestych XX wieku i jeszcze chyba do 1949 r. była ulicą Stefana Okrzei.
    Nota bene. W kilku miastach ulice i szkoły jego imieniem pozostały w PRL-u. Myślę, że warto przypomnieć,
    kim był Stefan Okrzeja, o którym śpiewał między innymi Stanisław Grzesiuk.

Zostaw komentarz

Twój e-mail nie zostanie opublikowany.

Łomża. Ul. Spokojna

UL. Spokojna Ulica ta powstała tuż przed drugą wojną światową lub bezpośrednio po niej. Znajduje się na Łomżycy, jako jedna z najdłuższych ulic tego osiedla. Łączy ul Wojska z al.[...]

Łomża. Ulica Kapucyńska

Do do chwili wytyczenia (dzisiejszej ulicy Kapucyńskiej) dojazd do przeprawy mostowej która była na wysokości Zamku Królewskiego (dzisiejsze LO III) odbywał się dzisiejszą ulicą Kr[...]