< Przeglądasz > Start / Ulice / Blog article: Łomża. Ulica Wiejska

| | RSS

Łomża. Ulica Wiejska

Styczeń 26th, 2009 | 11 Komentarzy | Opublikowany w Ulice

Ulica Wiejska powstała w tym samym czasie, co Nadnarwiańska i łączyła ulicę Szosową (Trakt Petersburski obecnie Wojska Polskiego) z ulicą Nadnarwiańską, w okresie późniejszym (koniec pierwszej połowy XIX wieku), kiedy przebito się przez skarpę i poprowadzono Trakt Petersburski przez Nowy Rynek, dalej poprzez ulicę Zamiejską łączyła się ponownie z Traktem Petersburskim. W 1825 roku przy ulicy Wiejskiej od strony ulicy Szosowej wybudowano więzienie zwane popularnie czerwonakiem, rozebrane w latach 1920 – 1934. W okresie gubernialnym wybudowano w Łomży wiele znaczących budowli i budynków mieszkalnych. Jako że rozbudowa Łomży postępowała na północny – zachód, ulica Wiejska znalazła się w tej strefie. Wybudowano tu kilka okazałych kamienic, niektóre z nich przetrwały do dnia dzisiejszego. W jednej z nich w 1906 roku założono Szkołę Handlową (dzisiejszy Ekonomik).


U zabiegu ulicy Wiejskiej i Nadnarwiańskiej w 1878 roku wybudowano szpital św. Ducha w/g projektu Feliksa Nowickiego. Uroczyste otwarcie i poświęcenie nastąpiło 3 listopada 1886 roku.
Znajdowały się w nim: 5 sal dla chorych, sala operacyjna, gabinet lekarski, apteka, kaplic, skład bielizny, 2 pokoje z wannami, kancelaria i mieszkanie dla szarytek. Suterenach były: kuchnia, pralnia, piwnice, spiżarnia i mieszkania dla służby. Po II wojnie światowej szpital funkcjonował do 1963 roku kiedy to przeniesiono jego do  nowo wybudowanego szpitala przy ulicy Świerczewskiego. Budynek poszpitalny po wykonaniu niezbędnych remontów  w 1965 roku przeznaczono na potrzeby oświaty i w którym kształcono zastępy pielęgniarek.


Na rogu ulicy Wiejskiej i Placu Pocztowego w latach 1910 – 1911 doktor Rudolf Beber wybudował budynek kinoteatru Mirage (Miraż). W1945 roku, mimo, że budynek kinoteatru nadawał się do odbudowy, rozebrano jego i władze partyjne z uzyskanego budulca wybudowały sobie siedzibę przy Placu Kościuszki , jakby to było najważniejsze dla jej mieszkańców.


Dzisiejsza ulica Wiejska, to kilka kamienic pogubernialnych ocalałych z zawieruchy wojennej, kilka budynków mieszkalnych wielorodzinnych (bloki) Łomżyńskiej Spółdzielni Mieszkaniowej i Stacja Paliw Orlenu przy zbiegu ulicy Wiejskiej i Wojska Polskiego, budynek polikliniki policyjnej (róg Kolegialnej) i dawnego szpitala św. Ducha.

1
1
2
2
3
3
4
4

5
5
6
6
7
7
8
8

9
9
10
10
11
11
12
12

13
13
14
14
15
15
16
16

17
17
18
18
19
19
20
20

21
21
22
22
23
23
24
24

25
25
26
26

1. Widok na ulicę Wiejską od ulicy Wojska Polskiego.
2, 3, 4, 5, 6. Kamienice z okresu gubernialnego (koniec XIX i początek XX wieku).
7. Wiejska 6, 8. Wiejska 8 wyremontowana i dobudowano do niej od ulicy Pięknej nowy budynek.
8. Widok na ulicę Wiejską od ulicy Pięknej.
9. Widok na ulicę Wiejską od ulicy Pięknej do Nadnarwiańskiej.
10. Widok na ulicę Kanalną.
11. Widok na ulicę Kolegialną. Dojazd od ulicy Wiejskiej do LO II.
12 Budynek Polikliniki Policji. Początek XX wieku.
13. Dawny szpital św. Ducha widok od strony ulicy Kolegialnej.
14. Dawny szpital św. Ducha. Wejście główne.
15. Figurka Matki Boskiej.
16. Pomnik poświęcony Obrońcom i Wyzwolicielom Ojczyzny.
17. Data poświęcenia i uroczystego oddania Szpitala do użytku.
18. widok na ulicę Wiejską od ulicy Nadnarwiańskiej.
19. Ulica Wiejska w 1915 roku.
20. Kino Miraż z 1910 roku.
21. Więzienie przy ulicy Wiejskiej z 1825o roku.
22. Liceum Pielęgniarskie, połowa lat 60 – tych XX wieku
23. Dawny szpital św. Ducha obecnie w zimie
24. Budynek wielorodzinny ŁSM. Wiejska 4.
25. Budynki wielorodzinne współczesne ŁSM. Wiejska 3, 5.
26. Stacja Paliw Orlen-u. Wiejska 1

Dodaj komentarz Przeczytano 2608 razy, 2 razy dzisiaj |
Tagi: , , , ,

Pokrewne Posty

Subskrybuj dyskusję za pomocą RSS

11 Odpowiedzi w “Łomża. Ulica Wiejska”

  1. Jan Strzała pisze:
    11 lutego 2009 o 13:10

    Więzienie przy ul. Wiejskiej nie nazywano czerwoniakiem , nazwa ta związana była z więzieniem przy Al. Legionów - zbudowane było z czerwonej cegły.
    W 1905 r. Maria Korzeniewska założyła 3 klasową szkołę – pensję dla dziewcząt, w 1908 r. została przekształcona w 7 klasową Żeńską Szkołę Handlową mieściła się w prywatnej kamienicy przy ul. Wiejskiej 5.
    Szpital św. Ducha przyjmował pacjentów od 1945 r od połowy lat sześćdziesątych, w drugiej połowie lat 60. przeniosło się tam z ul. Sadowej Liceum Pielęgniarskie, zdjęcie nr 22 nie jest z okresu międzywojennego ale z przełomu lat 60-70

  2. maciek pisze:
    11 lutego 2009 o 23:11

    Co do więzienia na ulicy Wiejskiej, to zamieszczę krótką historię tego więzienia z łomżyńskiej Gazety Narew nr 8  z 15 stycznia 2008 roku i na postawie tego można ocenić, czy nazwa Czerwoniak jest słuszna.
    0 tym, że to więzienie nazywano czerwoniakiem zaczerpnąłem w jednej książek o Łomży, tylko muszę poszukać tej książki. Co do zdjęcia nr 22 to ma Pan rację, rzeczywiście pochodzi ono z lat 60 – tych XX wieku.

    Historia budynku nazywanego „czerwoniak” 

Więzienie, którego nie ma

Każdy z mieszkańców Łomży, lub powiedzmy,
prawie każdy, słyszał o więzieniu w naszym mieście.
 Prawie każdy też jest w stanie wskazać jego lokalizację,
 tym bardziej, że istnieje do dziś jego materialny ślad,
 a mianowicie budynek 

Szkoły Muzycznej. 

Dużym zaskoczeniem dla wielu
może być natomiast fakt, iż istniało w
Łomży w tym czasie jeszcze jedno więzienie.
Stwierdzenie to jest o tyle nieścisłe,
że właściwie był to areszt śledczy,
który jednak funkcjonował w budynku
starego więzienia łomżyńskiego.
Jeszcze większą niespodzianką będzie
miejsce jego lokalizacji. 

Pierwsze więzienie funkcjonujące
w Łomży mieściło się w starym Ratuszu,
wybudowanym na Starym Rynku.
Po jego rozbiórce w 1825 roku przeniesiono
je do wyznaczonych pomieszczeń
przy nowopowstałym Ratuszu.
Szybko jednak okazało się, że liczba
więźniów znacznie przewyższa ilość
miejsc dla nich przeznaczonych, co
skutkowało znacznym pogorszeniem
warunków sanitarnych panujących w
przybytku. Podjęto decyzję o budowie
nowego, specjalnie do tego przygotowanego
budynku. Nowy gmach powstał
w 1839 roku na działce przy wytyczonej
w 1824 roku ulicy Wiejskiej,
kosztem ponad stu czterdziestu tysięcy
złotych polskich, jako więzienie Sądu
Policji Poprawczej. Stąd też nazwę
wziął pobliski plac, nazywany Poprawczym.
Dzisiaj nosi on nazwę Pocztowego.
Plan przewidywał budowę trzykondygnacyjnej
bryły głównej budynku i
dwóch parterowych skrzydeł. Z nieznanych
powodów, w budynku głównym,
ograniczono się do dwóch pięter. Jako,
że wybudowany był z czerwonej cegły,
Łomżyniacy nadali mu wdzięczną,
choć dziś kojarzącą się z czymś zupełnie
innym, nazwę „czerwoniak”. 

Oprócz dziesięciu cel dla więźniów
mieściły się w nim kancelaria, odwach
dla strażników, kuchnia, pralnia, magiel,
szwalnia, mieszkania pisarza i
nadzorcy. W 1883 roku dobudowano
dodatkowy budynek z przeznaczeniem
na cele dla kobiet. Szybki rozwój miasta
oraz znaczne zwiększenie liczby
mieszkańców (w 1866 roku Łomża została
stolicą guberni, a pod koniec XIX
wieku powstał duży garnizon wojskowy),
przełożyły się wprost proporcjonalnie
na ilość skazywanych wyrokami
sądów. Nie bez znaczenia był także
wzrost skazańców „politycznych”. W 

1901 roku rozpoczęto budowę wspomnianego
już wcześniej kompleksu
więziennego przy dzisiejszej alei Legionów,
a po jego ukończeniu gmachowi
na Wiejskiej przypadła rola aresztu
śledczego. Ministerstwo Sprawiedliwości,
zdając sobie sprawę z przejściowości
tego rozwiązania, wyraziło zgodę
na zakup działki w pobliżu nowego
więzienia w celu budowy nowego aresztu.
Działań tych zaniechano już w
1903 roku, głównie z braku odpowiednich
funduszy. W 1909 roku specjalny
raport o stanie łomżyńskiego aresztu
wskazywał na ponad dwukrotnie więk

sze przeludnienie cel, panującą ciemność
i wilgoć, niemożność odseparowania
niebezpiecznych zatrzymanych
od reszty. 

Powstanie nowoczesnego aresztu
w Ostrołęce rozładowało nieco trudną
sytuację i do wybuchu wojny najprawdopodobniej,
„czerwoniak” spełniał
nadal swoją rolę. Uszkodzony w czasie
walk w 1920 roku został poddany częściowej
rozbiórce. W tym czasie zamieszkany
był przez wiele ubogich rodzin
i stan ten trwał do lat 1933-1934,
kiedy rozebrano go całkowicie.
  3. Jan Strzała pisze:
    12 lutego 2009 o 8:44

    Radzę ostrożność  do tego rodzaju źródeł

  4. Jan Strzała pisze:
    12 lutego 2009 o 8:49

    Jeszcze uwaga do tego artykułu. Budynek  więzienia przy ulicy Wiejskiej był otynkowany więc nie była widoczna cegła , jakiego by koloru nie była. Widać to na zachowanych materiałach ikonograficznych, natomiast więzienie przy al. Legionów nie było otynkowane co widać do dzisiaj.

  5. maciek pisze:
    12 lutego 2009 o 8:57

    Książka z której znalazłem informację, że więzienie na ulicy Wiejskiej mieszkańcy Łomży nazywali Czerwoniakiem pochodzi z opracowania Ks. Witolda Jemielitego pt. Łomża w latach międzywojennych str. 124 rozdz. Więzienie. Wróćmy jeszcze do Szpitala św. Ducha.  Szpital funkcjonował do 1963 roku, w tym roku przeniesiono jego do nowo oddanego do użytku szpitala przy ulicy Świerczewskiego (obecnie Al. Legionów). Liceum Pielęgniarskie przeniesiono do budynku poszpitalnego w 1965 roku po wykonaniu niezbędnych remontów. Zdjęcie nr 22 pochodzi właśnie z tego okresu.  Bardzo dziękuję  za sprostowanie błędu.

  6. Jan Strzała pisze:
    12 lutego 2009 o 9:24

    Proszę zobaczy opracowanie Lomza – in memoryof the jevish community Tel-Aviv 1952 r str. 260 Archiwum Państwowe  Łomża

  7. mms pisze:
    18 marca 2009 o 20:54

    Szpital św. Ducha nie przyjmował pacjentów od 1945 roku tylko od początku swego istnienia. W przypadku tego budynku od końca lat 80-tych XIX wieku. Działał prężnie również w okresie międzywojennym, na co są dowody w archiwum w Łomży.

  8. maciek pisze:
    19 marca 2009 o 12:14

    mms. Nie przeczytał (a) Pan(i)tematu i komentarzy w całości. Wiadomo, że przyjmował szpital od początku swojego istnienia, bo po to został zbudowany. W tym wypadku co Pan (i) opisuje chodziło tylko i wyłącznie o okres powojenny na co zwrócił uwagę Pan Jan Strzała,że szpital funkcjonował do 1963, a nie jak ja sugerowałem, że w okresie powojennym szpital przeznaczono na potrzeby oświaty.

  9. Zbigniew Ciborowski pisze:
    31 stycznia 2012 o 22:02

    Budynek ze zdjęcia nr 4 (róg Wiejskiej i Pięknej) został wybudowany dopiero na przełomie lat ’60 i ’70. Nazywano go wtedy „domem księżowskim”. Wiem, bo bawiliśmy  się wtedy na tej budowie z kolegami (wychowałem się na Wiejskiej).

  10. Czesław pisze:
    3 lutego 2012 o 13:59

    W budyneczku (niższym) na zdjęciu nr 18 była na początku lat 60 – tych rozlewnia lemoniady. 

  11. Z.Ciborowski pisze:
    5 lutego 2012 o 19:36

    Masz Czesław rację. Dodam tylko, że właścicielem rozlewni był pan Karpiński…. i poczęstował nieraz lemoniadą za darmo:-)

      

Skomentuj

Obraz CAPTCHY
*

history movies