POSTSCRIPTUM Na zakończenie chciałbym jeszcze dla uzupełnienia wiedzy, szczególnie młodszych  czytelników, podać prawdziwą, opartą na wiarygodnych materiałach genezę „czarnego lipca 1943 roku”, który jak żaden inny miesiąc hitlerowskiej okupacji, odbił się krwawym piętnem na losach Łomży i jej mieszkańców, a także licznych mieszkańców całej Ziemi Łomżyńskiej Cofnijmy się zatem do początków II wojny światowej: Akcja [...]

KONIEC WIEŃCZY DZIEŁO Przez prawie pięćdziesiąt lat, powołując się na własne przeżycia i znajomość okupacyjnych realiów, próbowałem wyjaśniać, prostować, tłumaczyć… Prosiłem o nie umieszczanie w gablocie obok grobu materiałów budzących kontrowersje, a niekiedy nawet załatwiających jakieś „osobiste porachunki”. Niestety. Praktycznie bez rezultatu. Słyszałem czasami, że dlaczegóż by moja wersja miałaby być bardziej wiarygodna niż np. [...]

PRAWDA,  KŁAMSTWA  I  FANTAZJE Jeziorko przez prawie pięćdziesiąt lat nie miało szczęścia do rzetelnej informacji. Pierwsze, świadome  kłamstwo, wprawdzie w szczytnym celu, ale brzemienne w skutki, popełnione zostało już w lecie 1943 roku. W latach 1940-1944 była prowadzona wśród Niemców przez Biuro Informacji i Propagandy KG ZWZ-AK akcja dywersyjno-propagandowa zwana  „Akcją N”.  W jej ramach [...]

VII – CMENTARZ NA LEŚNEJ POLANIE Po zakończonej ceremonii poświęcenia cmentarza zebrali się w szkole w Jeziorku, na uroczystym obiedzie przedstawiciele władz, sołtys Jeziorka, ks. biskup ze swoim otoczeniem, a także członkowie rodzin zamordowanych. Po obiedzie nastąpiła „część oficjalna”. Na niej powołano do życia komitet społeczny w skład którego, oprócz burmistrza i kilku urzędników, weszli [...]

W DRUGĄ ROCZNICĘ ZBRODNI Wczesną wiosną 1945 roku wybraliśmy się rowerami na rekonesans do Jeziorka. Rower był wówczas, obok furmanki, jedynym dostępnym środkiem lokomocji. Pojechaliśmy we trzech: przedstawiciel burmistrza m. Łomży, Piotrek Figurski i ja. Mieszkańcy Jeziorka wskazali nam drogę do polany, ale ostrzegli, że las jest zaminowany. Istotnie, już na pierwszym zakręcie leśnej drogi, [...]

ZAKŁADNICY MIASTA ŁOMŻY Wczesnym rankiem, we czwartek 15 lipca 1943 roku, Łomżę zelektryzowała wiadomość: Od świtu Niemcy aresztują całe rodziny i prowadzą do więzienia. Aresztują wszystkich – dorosłych, dzieci i starców. Wiadomość była tym bardziej zaskakująca, że do tej pory nigdy nie aresztowano tak masowo i to całych rodzin. Wszystkie aresztowania przebiegały według jednego schematu: [...]

WIĘŹNIOWIE Wiosną 1943 roku mieszkańcy Jeziorka, sprowadzeni przez miejscowych żandarmów, wykopali na polanie nieopodal grobu starców dwa duże i głębokie doły. W nocy z 29 na 30 czerwca tegoż roku żandarmi nad jednym z nich rozstrzelali kilkudziesięciu więźniów z łomżyńskiego więzienia. Okoliczna ludność natychmiast dowiedziała się o zbrodni. Nikt jednak nie znał personaliów ofiar. Przez [...]

STARCY W okresie międzywojennym starostwo powiatowe łomżyńskie zorganizowało i prowadziło we wsi Pieńki Borowe pod Jedwabnem dom opieki, zwany wówczas domem starców. W chwili wkroczenia na te tereny w 1941 roku Niemców w domu mieszkało kilkadziesiąt osób w wieku 60 – 70 lat i kilka osób personelu (kucharki, sprzątaczki, dozorca i in.). Władze okupacyjne nie [...]

SONDERBEZIRK 15 lipca1941 roku Adolf Hitler podpisał dekret na mocy którego utworzony został „Sonderbezirk Bialystok” obejmujący siedem Kreiskommissariatów (powiatów) – Białystok, Grodno, Sokółkę, Wołkowysk, Bielsk Podlaski, Łomżę i Grajewo. Okręg Białystok był istotnie okręgiem specjalnym (Sonderbezirk). Od tzw. Generalnego Gubernatorstwa, w którym Polacy cieszyli się pewnego rodzaju pseudowolnością, oddzielała go granica administracyjna. Taka sama granica [...]