Ziemia i groby

ZIEMIA i GROBY

Epitafium na murze przy wejściu na cmentarz przy Kaplicy ŚmiarowskichJeśli chcesz lepiej poznać historię Łomży i jej mieszkańców idź na stary cmentarz parafii św. Michała Archanioła przy ul. Kopernika, dawniej ulicy św. Mikołaja. Jest to jeden z najstarszych w Polsce cmentarzy w Polsce, powstał bowiem około 1797 r. Przechodząc cmentarną bramę obok kaplicy rodziny Śmiarowskich zobaczysz tablicę z taką inskrypcję: Tu się kończy wielkość świata, doczesnych trudów zapłata.

Każdy pobyt na cmentarzu napawa smętkiem i zadumą, zachęca też do poszukiwania starych łomżyńskich fotografii. Przez ostanie kilka lat zebrałem ponad 300 cyfrowych fotografii z tego cmentarza. Są to moje zdjęcia o charakterze pamiątkowym. Wśród nich przeważają zdjęcia grobu moich rodziców i krewnych, znajomych, koleżanek i kolegów oraz moich nauczycieli i wychowawców. Oto ich lista w porządku alfabetycznym: Ignacy Bukowski, Franciszek Franus, Kazimierz Dzieniszewski, Jadwiga Kleczek, Kazimiera Modzelewska, Tadeusz Prusinowski, Walerian Stankiewicz – Malinowski, Aleksander Świderski, Zofia Szulborska, Stefan Werczyński, Teodozja Wnorowska i Piotr Jan Wnorowski. Odnalazłem też groby szkolnych woźnych: Piotra Bogusza, Franciszka Kani, Wiktorii Sekmistrz – Surowiec i Leokadii Zazulin. Cześć ich pamięci!
Kilkanaście zdjęć z cmentarza to nagrobki, pomniki i płyty nagrobne zmarłych, którzy zapisali się w historii Łomży i jej ziemi. Myślę, że o niektórych warto wiedzieć więcej. Przykładem może być rodzina Markiewiczów, której nagrobek znajduje się przy głównej alei cmentarnej. Na planie Informatora Cmentarza Zabytkowego w Łomży ( Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej, Biuro Badań i Dokumentacji Zabytków w Łomży oraz Łomżyńskie Towarzystwo Fotograficzne w 1989 r.) oznaczony jest nr 119, w sekcji drugiej
Gdy w 2002 r. pisałem wspomnienia o Szkole Powszechnej nr 6 im. Królowej Jadwigi wiedziałem tylko tyle, że okazała kamienica na rogu ulic Dwornej i Giełczyńskiej należała w okresie międzywojennym do dr Markiewicza (Zeszyty Łomżyńskie nr 2/14/2002 str. 34 -37). Prawdopodobnie wybudowali ją Wiktor i Stanisława małż. Markiewiczowie pod koniec XIX wieku. Wiadomo, że przed I wojną światową w budynku tym mieściła się carska izba skarbowa („kaznaczejstwo”).

Muzeum Północno - Mazowieckie

Muzeum Północno – Mazowieckie w Łomży

W czasie niemieckiej okupacji Łomży ( 11 VIII 1915 – 11 XI 1918.) kwaterował tutaj główny oddział wartowniczy (Franciszek Piaścik: Odzyskanie niepodległości – 1918 r. Wspomnienia z lat szkolnych w Łomży cz. III, Zeszyty Łomżyńskie 2/10/2001, str. 8). Wg mapy geodezyjnej z 1 XII 1938 r., sporządzonej przez przysięgłego mierniczego inż. J. Felczaka właścicielką tej nieruchomości jest Janina Markiewiczowa, nota bene współzałożycielka i pierwsza dyrektorka Żeńskiego Seminarium Nauczycielskiego w Łomży (Adam Dobroński: Łomża w latach 1866 – 1918, Łomża – Białystok 1993, str. 213). Myślę, że Janina Markiewiczowa to bliska krewna lub spowinowacona z osobami w wymienionymi na tymże nagrobku.

Grób Markiewiczów. Fragment.

Grób Markiewiczów. Fragment.

Jeśli chodzi o lekarza Zdzisława Markiewicza to wymienia go Józefa Grzymkowska – Kleindienstowa w swoich wspomnieniach o pierwszym dniu wolności i śmierć Leona Kaliwody. Najbliżej, bo na ul. Wiejskiej 10 na parterze, mieszkał doktor Markiewicz. Przyszedł natychmiast. Patrzyliśmy z zapartym tchem w twarz lekarza. Nie wróżyła nic dobrego. W pewnej chwili doktor przestał szukać pulsu, wyjął kieszeni latarkę elektryczną i zaświecił w oczy Leona. Po raz ostatni spojrzeliśmy w jego niebieskie, rozszerzone źrenice. Nie żyje – powiedział lekarz i opuścił izbę. (Ziemia Łomżyńska, 1990, str. 9).
A propos. Lekarz ginekolog Markiewicz mieszkał wtedy przy ulicy Wiejskiej nr 11. Po jego śmierci (13 XII 1938 r.) na nagrobku pojawiło się przed nazwiskiem Dawbor. Sądzę, że był bratem Cezarego – Wojciecha Markiewicza, który zmarł w Łomży 12 VI 1923 r. Nie wiem, od kiedy rodzina Markiewiczów zaczęła używać przed nazwiskiem określenie Dowbor, a później Dawbor. Wiem, że Cezary – Wojciech Markiewicz urodził się w Łomży w dniu 22 I 1888 r., i jest młodszym bratem Władysława – Wincentego Markiewicza. Ich matka Stanisława Markiewicz z domu Michałowska zmarła w Łomży 14 IX 1992 r. w wieku 37 lat. Jej nagrobek znajduje się po przeciwnej stronie głównej alei cmentarnej (na planie ww. Informatora, sekcja pierwsza nr 31).

Grób Stanisławy Dowbor - Markiewicz

Grób Stanisławy Dowbor – Markiewicz

Nazwisko pułkownika Markiewicza – Dowbora otwiera niepełną listę synów Łomży, zamordowanym przez NKWD w 1940 r. w Katyniu, Miednoje, Charkowie. Są oni wymienieni na pamiątkowej tablicy ufundowanej w kwietniu 2010 r. przez społeczność Zespołu Szkół Ekonomicznych i Ogólnokształcących nr 6 w Łomży. Przy okazji informuję, że 5 października 2007 r. Prezydent RP Lech Kaczyński pośmiertnie mianował płka Władysława Markiewicza – Dowbora do stopnia generała brygady (Mon. Pol. Nr 85, poz. 885). Awans ten ogłoszono kilka dni później podczas warszawskiej uroczystości Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów. Więcej na temat tej postaci w następnym odcinku Ziemia i Groby.

Lista synów Łomzy zamordowanych przez NKWD W 1940 R. Katyniu, Miednoje, Charkowie.

Lista synów Łomży zamordowanych przez NKWD W 1940 R. Katyniu, Miednoje, Charkowie.

Adam Sobolewski
Sieradz, 10 maja 2012 r.

 

 


wieku były to już peryferie Łomży; dziś – niemalże centrum tzw. „starej” części Si


1729 Ogólnie 2 Dziś
  
 

3 Komentarzy

  1. Henryk Sierzputowski
    3 kwietnia 2015  19:27 przez Henryk Sierzputowski Odpowiedz

    Autor artykułu Pan Adam Sobolewski uaktualnił treść artykułu Ziemia i groby, zmienił też zdjęcia.

  2. 11 kwietnia 2015  13:54 przez krzysztofmazowiecki Odpowiedz

    Janina Dawbor Markiewiczowa była żoną dr Zdzisława Markiewicza, Janina była córką Jadwigi i Mariana Śmiarowskich, ślub odbył się w Warszawie w koś. Piotra i Pawła w 1902 r.

  3. 12 kwietnia 2015  20:41 przez Mazowiecki Odpowiedz

    Janina Dawbor Markiewiczowa z domu Śmiarowska córka Mariana i Jadwigi Śmiarowskich była żoną Zdzisława Dawbor Markiewicza ślub w Warszawie w 1902r. w koś. św. Piotra i Pawła

Zostaw komentarz

Twój e-mail nie zostanie opublikowany.

Zagadka 103

Proszę podać, czemu służył tego typu krzyż? Krzyż ten miał swoją nazwę. Jaką? Gdzie stał krzyż widoczny na zdjęciu?  Dlaczego miał dwa ramiona? Może starczy już pytań. Czas [...]