33 Pułk Piechoty – Wstęp

33-i pułk piechoty, jako jedna z cząstek składowych wojska polskiego wyrosła, jako plon posiewu idei. Komendanta Józefa Piłsudskiego. On to wbrew wszystkiemu i wszystkim rzucił w społeczeństwo polskie myśl odzyskania Niepodległości za pomocą polskiej siły zbrojnej. Wielką tę myśl rzucił On otwarcie w pomyślnej chwili dziejowej w umysły śmiałe, pragnące czynu i pierwszy po wiekowem oczekiwaniu „co los zdarzy”, urzeczywistnił złoty sen o szpadzie.

Płomienne hasło rzucone przez Wodza Narodu, zrazu znalazło oddźwięk tylko w duszach młodych, skorych do ofiar.

Pierwiszą daninę krwi, zlożonią przez tych „straceńców”, znaczna część narodu polskiego przyjęła z ubolewaniem, bo nie wierzyła w siebie i w własne siły.

Trzeba było nadludzkiej mocy ducha, aby wśród obojętności ogółu z garstką „szaleńców” doprowadzić zaczęte dzieło orężne do końca. Mimo jednak wszystko czyn zbrojny Komendanta zrobił swoje. Legjony bowiem już samą swoją nazwą przypominały bohatenską epokę wysiłku narodowego; wskrzesiły tradycję walki: o wolność i niepodległość, a tem samem, miały w isobie ogromną siłę przyciągającą, której nie mogiła oprzeć się ideowa część społeczeństwa. Nie trzeba udowodniać, że Legjony wpłynęły również na tworzenie różnych pomysłów i planów politycznych u zaborców na temat, tak wówczas zwanej, „kwestji polskiej”. Tymczasem idea Legjoinów przenikała zwolna przez kordony, fronty i morza do każdego zakątka życia polskiego, budząc tam nadzieje wyzwoleńcze i potrzebę czynu zbrojnego.

33-i pułk piechoty jest młodszą lataroślą idei legjonowej, która wzrosła na ziemi łomżyńskiej dosyć wcześnie. Ciężkie bowiem warunki, jakie tu panowały podczas okupacji niemieckiej, nie pozwalały na rychłe, jej urzeczywistnienie. To też z natury rzeczy na tym terenie pierwsze podwaliny pułku wyrosły z tajnej pracy wojskowej, zapoczątkowanej już w końcu 1915 roku przez świętej pamięci Izydora Galińskiego i Kirtyklisa, którzy pierwsi założyli w Łomży i Wysokiem Mazowieckiem zawiązki zbrojne. Zawiązki te z biegiem czasu rozszerzyły się w poważną silę Polskiej Organizacji Wojskowej, zwłaszcza od chwili przybycia do niej byłych legjonistów, jak: Leon Kaliwoda. Faustyn Zalas, Marjan Frydrych, Mieczysław Stecewicz, Stanisław Brodowski, Janusz Rowiński, jak również takich ideowcowi jak Mieczysław Biały, porucznik Jan Kaczyński, kapitan Stefan Hryniewiecki!, porucznik Czesław Szczęsny, którzy dzięki, swojemu wyszkoleniu i doświadczeniu wojskowemu, nadali; organizacji właściwy charakter wojskowy. Zanim więc przystąpiono oficjalnie do organizowania pułku, już było zorganizowanych i po części wyszkolonych zgórą 2000 ochotników Polskiej Organizacji Wojskowej, tak zwanych „Peowialków”.

C.D.N.

Przetworzył i opublikował w wersji multimedialnej na Serwisie Zespół Redakcyjny : Mariusz Patalan,
Henryk Sierzputowski, Jerzy Smurzyński na podstawie:

ZARYS HISTORJI WOJENNEJ PUŁKÓW POLSKICH
1918-1920
33
Pułk Piechoty
Udostępnionej przez Wielkopolską Bibliotekę Cyfrową

http://www.wbc.poznan.pl