Poniższy artykuł nadesłał do naszej redakcji Pan Krzysztof Świątkowski z Łomży z prośbą o publikację. Informuje on w tym artykule o zasługach Jana Baczewskiego przy rozbudowie Łomży gdy był wójtem (1403-1444). Więcej w artykule poniżej.
Redakcja Serwisu.
Jan Baczewski wójt Łomży
W XIIl i XIV w. grody i całe osadnictwo wiejskie na wschodnim Mazowszu uległy prawie całkowitemu zniszczeniu w czasie najazdów jaćwieskich i litewskich. Już w XIV w. kolejni książęta mazowieccy podejmowali próby ponownego zasiedlenia wschodnich, rozległych, nie wykorzystanych gospodarczo połaci ich państwa.1
W chwili ustanowienia wójtostwa miasto Łomża było jeszcze tylko projektem ( dwór książęcy powstał w Łomży w latach 1404- 14252 ) Dopiero wójt z ramienia księcia je organizował, wymierzał rynek, place pod domy, ogrody, włóki, ściągał osadników, rzemieślników i kupców ze starszych miast z zachodniego Mazowsza.
Następnie w zależności od rozwoju gospodarczego miasta, formowania się gminy miejskiej, fundowania kościoła parafialnego, rozszerzano uprawnienia gospodarcze i prawne, nadawano miastu nowe przywileje, aby wreszcie nadać już dobrze rozwiniętej gminie miejskiej całość praw miejskich w jednym dokumencie. 3
W 1398 r w Nowogrodzie książę Janusz I w uznaniu zasług , nadał Stanisławowi Baczowi z Baczów ( pierwotna forma nazwiska Baczewski ), (Bacze – parafia Pałuki w ziemi ciechanowskiej) i jego bratankowi Pawłowi 10 włók pod Nowogrodem. 4 ( Dzisiejsze Bacze Suche k. Łomży )
W końcu XIV w. tylko według Nowogrodu (“prope Nowogrod”,” in districtu nowogrodiensi”) określano w dokumentach położenie nadawanych ziem także na południe od Narwi i daleko od Nowogrodu (np. Bacze, Smłodowo, Tyszki, Śledzie) i na północ do Narwi (np. Poryte,Pęza, Łepki, Dzierzbia). 5 To dowodzi, że miasto Łomża do 1404 r.była tylko projektem.
W 1403 r. Jan Białek, mieszczanin warszawski, od 1400 r. pierwszy wójt miasta Łomży, sprzedał wójtostwo łomżyńskie z 4 włókami ziemi, które otrzymał wraz z urzędem 4Janowi Baczewskiemu dziedzicowi Baczy Starych5 leżących w pobliżu Łomży (obecnie Bacze Suche). Urząd obejmowano wówczas, czy to otrzymując wójtostwo od księcia, czy to nabywając je za pieniądze. Nie ma dowodów na to, że pierwszy wójt w ciągu 2 lat sprawowania urzędu choć jeden raz odwiedził Łomżę i pewnie sprzedał urząd z powodu odległości od Warszawy. Do 1403 r. nie ma żadnych wzmianek o powstaniu jakichś obiektów w Łomży.
Łomża otrzymała prawa miejskie chełmińskie w 1418 r. w 15 roku sprawowania urzędu wójta przez Jana Baczewskiego. W tak krótkim czasie stworzył on dobrze rozwinięte miasto. Piastował swój urząd do 1444 r.6 sprzedając go Szymonowi mieszczaninowi łomżyńskiemu7
Tablica upamiętniająca Jana Baczewskiego – budowniczego miasta Łomży – powinna ozdobić łomżyński ratusz. Ponadto należy mu się też nazwa ulicy na starówce lub Rynku przy ratuszu.
Jest wielu zasłużonych łomżyniaków na przestrzeni 600 lat istnienia miasta. Ich upamiętnienie, podkreśliłoby wielowiekową historię miasta, nadałoby miastu lokalny koloryt.
———————————————
1 Jerzy Wiśniewski, Początek i rozwój osadnictwa w ziemi łomżyńskiej. Studia Łomżyńskie PWN Warszawa 1989 ,s.40
2 AGAD MK 3.80
3 Jerzy Wiśniewski, jw., s.77
4 KMIHerbarz, Kraków 1870 s.1
5 Jerzy Wiśniewski, Początek i rozwój osadnictwa w ziemi łomżyńskiej. Studia Łomżyńskie PWN Warszawa 1989 , s. 31
6 Archiwum Główne Akt Dawnych Mikołaj Kapica 6.290
7 Czesław Brodzicki Ziemia łomżyńska do 1529 r. Warszawa 1999 s.85
8 AGAD MK 3.14
9 AGAD MK 3.14 i 298
Krzysztof Świątkowski.
