W Łomży przy Szosie Zambrowskiej, w miejscu straceń z okresu Powstania Styczniowego, na tzw. Mokrej Łączce, znajduje się zbiorowa mogiła i pomnik upamiętniający powstańców styczniowych.Pomnik – głaz odsłonięto i poświęcono 2 listopada 1916 roku, przy bardzo licznym udziale zgromadzonych mieszkańców Łomży i okolic. Widnieje na nim napis „1863 – BOJOWNIKOM ZA WOLNOŚĆ OJCZYZNY RODACY”. Pomnik powstał z inicjatywy E. Zajączkowskiego właściciela zakładu fotograficznego w Łomży. Obok znajduje się tablica zawierająca nazwiska powstańców straconych w Łomży w latach powstania:
Listę rozstrzelanych i powieszonych w Łomży otwiera Dominik Trzciński, żandarm narodowy, powieszony 7 listopada 1863 r. Egzekucje odbywały się wobec licznie spędzonych przez kozaków mieszkańców Łomży, na podmokłej łączce, tuż za miastem przy szosie zambrowskiej. Wybudowano tam szubienicę i postawiono słupy, do których przywiązywano rozstrzeliwanych. Ofiary egzekucji wrzucano do wcześniej wykopanych w tym. miejscu dołów. Powstańców wieszał miejski czyściciel, przymuszony do tego przez żandarmów carskich. W miejscu egzekucji przez kilka kolejnych lat łomżanie stawiali drewniane krzyże, które władze rosyjskie natychmiast niszczyły.
Oto kolejne egzekucje na łomżyńskim miejscu straceń: 28 listopada 1863 r. za podburzanie do powstania i czytanie ludności podburzającego manifestu został rozstrzelany Konstanty Kulesza, syn wójta gm. Kołaki, rodem ze Szczodruch, 19 grudnia 1863 r. został powieszony żandarm, narodowy Aleksander Koniński, mieszkaniec Kolna, 16 stycznia 1864 r. powieszono Andrzeja Królikowskiego za udział w powstaniu, 21 kwietnia 1864 r. rozstrzelano Jana Chodkiewicza, wachmistrza żandarmerii rosyjskiej, a następnie powstańczej, 1 czerwca 1864 r. rozstrzelano Juliana Obuchowicza, dowódcę oddziału powstańczego, 27 października 1864 r. zostali powieszeni Ignacy Bruliński i Józef Michalski, 27 listopada 1864 r. powieszono szlachcica Antoniego Brzóskę za współpracę z powstańcami, w tym samym dniu rozstrzelany został Sylwester Jewreinow, szeregowy wojsk rosyjskich, za udział w walce pod Gontarzami w szeregach polskich, 8 grudnia 1864 r. zostali powieszeni Cyprian Januszczyk i Fabian Konopka, żandarmi narodowi.
W 2007 roku, staraniem służb Prezydenta Miasta Łomża, wybudowane zostało ogrodzenie cmentarza od strony Szosy Zambrowskiej z tablicą informacyjną w trzech językach (polskim, angielskim i niemieckim). Prace zostały sfinansowane ze środków Wojewody Podlaskiego oraz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.
Opracował Henryk Sierzputowski na podstawie:
Czesław Brodzicki, Donata Godlewska – Łomża w latach 1794 – 1866
4 comments
Pomnik Powstańców Styczniowych to pierwszy z łomżyńskich pomników które będziemy prezentować w tym temacie. Dlaczego te właśnie pomnik jest pierwszy pokazywany? Jeśli się nie mylę jest to najstarszy łomżyński pomnik. Odsłonięty w 1916 roku. Następny będzie też pomnik – głaz poświęcony Tadeuszowi Kościuszce na Placu Kościuszki odsłonięty w 1917 roku
Jest to najbardziej charakterystyczny pomnik łomżyński. Przydałaby się jednak tablica przy ulicy informująca o obecności tego pamiątkowego głazu. Podejrzewam, że tylko niewielki ułamek mieszańców pobliskiego osiedla bloków kojarzy pomnik.
Wieczna chwała Bohaterom !
Witam! Szukałem w internecie czy istnieje jeszcze zakład Fotograficzny P. Zajączkowskiego gdyż w rodzinnych pamiatkach znalazłem zdjęcie wykonane w maju 1914 roku w tym zakładzie.
Wowczas zakład nosił nazwę FOTOGRAFIA ARTYSTYCZNA E.ZAJĄCZKOWSKI ŁOMŻA ul.chyba DWORCOWA -DOM DAWNIEJ i dalej niczytelny zapis.
Jest to zdjęcie Juzi Piekarskiej z maja 1914r. Jednym słowem zdjęce ma 96 lat i wygląda ŚWIETNIE !
gratuluję !
z uszanowaniem
Adam Misiek
A propos. Renomowane zakłady fotograficzne w tym czasie mieściły się przy ul. Dwornej.
Dzisiaj właśnie mija 100 lat , gdy na ” Łączce” odsłonięto pomnik z napisem ” Bojownikom za wolność
Ojczyzny – Rodacy”. Tablicę pamiątkową ( w trzech językach) powinno się przenieść, tak jak to sugeruje
kolega Michal_D. Niegdyś, w tym popularnym miejscu wśród mieszkańców Łomży, robiono sobie pamiątkowe zdjęcia.
Kilka z nich prześlę redakcji. Wieczna chwała Bohaterom !