W trakcie prac związanych z remontem instalacji CO na terenie placu u zbiegu ulic Rządowej i Zjazd odsłonięte zostały wielowiekowe historyczne relikty podziemi kościoła pw. Św. Stanisława Kostki. Kościół ten położony był w północnej części skarpy, w obrębie posiadłości jezuitów, które znajdowały się na skraju ówczesnego terenu miasta. Około 1612 roku wybudowano drewniany kościół, który został zniszczony przez pożar w 1696 roku. Budowę dużego, murowanego kościoła w stylu barokowym rozpoczęli jezuici w 1621 roku od położenia kamienia węgielnego.
Olbrzymia bryła kościoła dominowała nad Łomżą od roku 1732 tj od roku zakończenia jego budowy, aż do wysadzenia jego przez wycofujących się w 1944r Niemców. Kościół przechodził w ciągu prawie 300 lat swojego istnienia zmienne koleje losu. Ukończony ostatecznie z fundacji starosty łomżyńskiego Szembeka, mieścił w sobie trzy obszerne nawy, a od strony ul. Rządowej zwieńczony był dwoma wysokimi wieżami. Przez wiele lat /do połowy XVIII w/, połączony był łącznikiem biegnącym poprzecznie do ciągu dzisiejszej ul. Zjazd /do czasu przebicia tej ulicy przez skarpę decyzją cara/ z budynkiem kolegium łomżyńskiego.
W roku 1774 kościół przejęli pijarzy, jednak od roku 1850 r. uznano, że kościół popijarski popadł w taką ruinę, iż przebywanie w nim groziło niebezpieczeństwem. Na wniosek społeczności łomżyńskiej wyznania ewangelicko-augsburskiego w sierpniu 1853 r., zapadła decyzja władz carskich o przekazaniu mocno zrujnowanego kościoła popijarskiego w Łomży na potrzeby ewangelików, przyznając im 3 tysiące rubli na jego remont. Około 1880 roku zarządzono zdjęcie wież, według jednej z wersji dlatego, że górowały nad nowo wybudowaną w 1877 roku cerkwią na dzisiejszym pl. Jana Pawła II.
W czasie II wojny światowej władze niemieckie urządziły w kościele skład zboża, a w jednej z jego wież zamontowano wyrównawczy zbiornik na wodę. Prawdopodobne jest, że do dzisiaj w podziemiach kościoła spoczywają szczątki zasłużonych na przestrzeni wieków dla jego budowy, obywateli łomżyńskich. W kościele tym odbyła się również szeroko opisywana w historiografii naczelnika Państwa Polskiego konwersja wiary marszałka Józefa Piłsudskiego. Warto dodać, że ruiny kościoła zostały w latach pięćdziesiątych decyzją władz komunistycznych zostały uprzątnięte i przeznaczone dla podwyższenia i utwardzenia ulicy Zamiejskiej.
/za Tygodnikiem Ilustrowanym/
Odsłonięte w trakcie prac modernizacyjnych instalacji CO podziemia zasłużonej dla łomżyńskiego dziedzictwa kulturowego świątyni, z pewnością zasługują na należytą inwentaryzację, a być może również na pogłębione badania archeologiczne.
/Wojciech Winko/
Galeria zdjęć /odsłonięte artefakty/:
/red/
Dziękujemy za przeczytanie artykułu :)
Jeśli chcesz być informowana(-y) o nowych artykułach, to polub naszą stronę na https://www.facebook.com/historialomzy
oraz
zgłoś swój akces do grupy na FB: https://www.facebook.com/groups/historialomzy
