Zbytecznym byłoby uzasadniać, że najbardziej rujnującym zdrowie, mienie i szczęście człowieka – jest alkohol. Każdy o tym wie doskonale, lecz nie każdy jest w stanie oprzeć się pokusie, a już bardzo mało jest takich, coby chcieli podjąć walkę z tym wrogiem ludzkości.
Do walki z pijaństwem stają tak poszczególne jednostki, jak i całe grupy ludzi – towarzystwa, gminy, państwa. W ostatnich czasach nowy minister skarbu Bark, w myśl wskazań Najwyższych, rozesłał do zarządzających akcyzą okólnik w sprawie szerzenia wśród mas ludowych trzeźwości. Zaznaczywszy, że nie należy obawiać się zmniejszenia dochodów skarbu ze sprzedaży trunków, gdyż zaoszczędzone fundusze otworzą inne źródła dochodów skarbowych, zaleca zupełne sprzyjanie prośbom gmin o zamykanie zakładów wódczanych lub ograniczanie handlu trunkami.
Dotychczas uchwały takie należały do bardzo rzadkich wypadków i, mówiąc nawiasem, nie były brane pod uwagę. Obecnie, gdy władze same oddają w ręce gmin rozstrzyganie tak doniosłej dla ludności sprawy, spodziewać się trzeba, że skorzystamy z tego skwapliwie. Uchwały o zamykaniu zakładów z trunkami wymagają akceptacji gubernatora i mogą być wykonywane nie wcześniej, jak po wygaśnięciu koncesji patentowych lub wyekspirowaniu kontraktu na komorne (ostatnie dotyczy sklepów monopolowych). Niezależnie od zupełnego zamykania zakładów mogą być uchwalane ograniczenia handlu trunkami, naprzykład: zakaz sprzedaży trunków w dni świąteczne, zebrań gromadzkich, sądów i t. p., albo tylko w pewnych godzinach, lub żądanie przeniesienia zakładu do innego lokalu z powodu blizkości świątyni, szkoły i t. p. Wogóle to, co może ograniczyć lub sparaliżować szkodliwość handlu trunkami, winno stanowić materjał do rozstrząsania na zebraniach gromadzkich. W miastach sprawami tymi winni zająć się ławnicy.
Nie dość wszakże uchwalić zamknięcie sklepu monopolowego lub zakładu z trunkami — najlepsze zamiary i chęci bez uczynku będą martwe. Zamiast jawnych mogą powstać tajne nory, które stokroć więcej szkody przyniosą. To też w uchwałach należy zastrzegać, że każdy mieszkaniec wsi, jeżeli zauważy zabronioną sprzedaż trunków, obowiązany jest zawiadamiać o tym sołtysa lub wójta. – Należy pozatym oddziaływać moralnie na jednostki słabsze, należy zastąpić kieliszek bardziej godziwą rozrywką. Nie dość bowiem wykarczować pni, wyrwać osty i chwasty, lecz potrzeba niwę starannie uprawić, by posiew dał plony.
Miejsce szynków powinny zająć Domy ludowe. Dom ludowy winien zestrzelać w jedno ognisko wszystkie sprawy gminy lub wioski, a więc oprócz służenia za miejsce wspólnych zebrań i rozrywek, powinny w nim znaleźć pomieszczenia sklepy udziałowe, kasy pożyczkowo-oszczędnościowe, składy narzędzi rolniczych, nawozów sztucznych i t. p. Za pieniądze, zaoszczędzone na wódce i piwie, w bardzo krótkim czasie, możemy pobudować wiele pięknych Domów ludowych.
Na poparcie powyższego twierdzenia przytaczamy dane statystyczne handlu trunkami. W guberni naszej w roku 1913 czynnych było: 26 gorzelni, 9 browarów, 40 sklepów monopolowych i 531 prywatnych handlów trunkami. Wyprodukowano wódki 764663 wiader, piwa 479813 wiader, z tego wypito na miejscu, t. j. w guberni: wódki 150466 wiader i piwa 429811 wiader, razem na sumę rb. 20454 73. Cyfry tej nie można uważać za miarodajną, gdyż nie weszły doń trunki, nie objęte monopolem rządowym, oraz sprowadzane z innych miejscowości. Aby otrzymać cyfrę zbliżoną do prawdy sumę powyższą można śmiało podwoić. Pod względem ilości spożycia trunków w stosunku do ludności, gubernia nasza zajmuje w kraju ostatnie miejsce, a w roku zeszłym była przedostatnią w państwie rosyjskim. Dodatni objaw ten objaśnić można tym, że nie posiadamy ludności fabrycznej, która bardziej niż ludność wiejska oddaje się nałogowi pijaństwa, mając, zresztą, potemu więcej sposobności.
Wśród ludu wiejskiego budzi się świadomość złego: coraz częściej słyszeć się daje o uchwałach gromadzkich, kasujących lub ograniczających handel trunkami. W naszej gubernii uchwały zupełnym skasowaniu handlu trunkami zapadły w gminach Goworowo i Szczawinie powiatu Ostrołęckiego i we wsi Gąsewo powiatu Makowskiego; ograniczenia zaś sprzedaży trunków w niedziele i święta żądają gminy: Krasnosielc i Płoniawy Makowskiego powiatu, Stawiski i Bełda – Szczuczyńskiego, Bożejewo i Szumowo – Łomżyńskiego, Długosiodło, Dmochy – Glinki i Poremba – Ostrowskiego i Jedwabno Kolneńskiego powiatu. – Nie brak też zbiorowych próśb właścicieli domów i handlujących o pozostawienie karczem i piwiarni (z Czyżewa i Goworowa).
Są to pierwsze lękliwe kroki, stawiane przez lud nasz na drodze ku wyzwoleniu się z odwiecznego nałogu. Na tym nie można poprzestać. Sprawa walki z pijaństwem, musi być uwieńczona pomyślnym skutkiem. Dopomódz do tego winniśmy wszyscy, jeżeli naprawdę miłujemy kraj i naród swój. Obowiązek taki przede wszystkiem dotyczy duchowieństwa naszego, a wypływa on z powołania kapłańskiego szczepienia w narodzie idei wstrzemięźliwości. Powinny powstać w miastach i osadach oddziały T-wa zupełnej wstrzemięźliwości „Przyszłość” (istnieją w Łomży, Mazowiecku i Zambrowie).
Łamy naszego pisma stoją otworem dla życzących zabrać głos w tej doniosłej sprawie. Prosimy zawiadamiać nas o zapadłych uchwałach gminnych i wiejskich, o tym co się robi i zamierza robić w sprawie walki z pijaństwem, my zaś ze swej strony udzielać będziemy osobom interesowanym wszelkich informacji prawnych.
——-
Tytuł powyższy przedrukowaliśmy ze str. 1-3 „Wspólnej Sprawy” Nr 9 z dnia 20 Maja 1914 roku. Jak widać alkoholizm ma na ziemi łomżyńskiej niechlubną, ponad stuletnią, tradycję. Gdybyśmy nanieśli w tym artykule odpowiednie poprawki ( stylistyczne i merytoryczne – dot. nazewnictwa, podziału terytorialnego itp.) nic pewno nie straciłby ze swojej aktualności….
Redakcja serwisu
Dziękujemy za przeczytanie artykułu :)
Jeśli chcesz być informowana(-y) o nowych artykułach, to polub naszą stronę na https://www.facebook.com/historialomzy
oraz
zgłoś swój akces do grupy na FB:
https://www.facebook.com/groups/historialomzy
