Felicja Potyńska

Jak wynika ze sprawozdania wykonanego z okazji pięciolecia naszego Serwisu zyskujemy co raz większą liczbę czytelników zza granicy. W 2013 roku wyniosła ona 6652 osoby z 74 krajów. W stanach Zjednoczonych czytało nas 1511 osób wśród których była pani Elisabeth Karen.

Po przeczytaniu artykułu „Teatry amatorskie w dawnej Łomży”, w którym znalazła ten fragment: „….Reżyserami byli Jerzy Kurcyusz, później Leon Gorzoch. Dekoracjami rządził kol. K. Liszowski, scenografią F. Potyńska….”,oraz obejrzeniu poniższej fotografii

Od lewej stoją: Tadeusz Kołakowski, NN,Wanda Kłoskowska, Tadeusz Kapelański, Ziemowit Świderski, NN, Stanislaw Bagiński, Felicja Potyńska. Na podłodze siedzą: Karol Zaleski i Józef Roszkowski

Pani Elisabeth przysłała do nas e-maila:

„Zdumiewające! Felicja, urodzona w 1908 roku, była moja kuzynką! Jej ojciec – Bolesław Potyński jest bratem mojej prababki Stanisławy.(Według drzewa genealogicznego mojej rodziny Felicja była córką Bolesława i Marii Antoniny z domu Wrzosek.)

Czy ma Pan więcej informacji biograficznych lub jej zdjęcia?”

 W tej sytuacji postanowiłem zainteresować się sprawą i poszukać informacji o Felicji Potyńskiej. Nie było to łatwe. Jej koleżanki i koledzy, m. inn. autorzy wspomnień zamieszczonych w wyżej wymienionym artykule, już nie żyją. Zacząłem zatem od Internetu w którym znalazłem tylko taką krótką, informację:

”Felicja Potyńska[1908-1994] Polska malarka, graficzka, architekt wnętrz. Nauki pobierała prywatnie w Warszawie oraz w Paryżu w latach 1930-35. Miała wystawy indywidualne w latach 1946, 1962, 1963 i 1964. Brała udział w wystawach zbiorowych: w roku 1959, 1961, 1963, 1964. Była członkinią Związku Polskich Artystów Plastyków okręgu warszawskiego i Stowarzyszenia Marynistów Polskich.

Jak wynika z tej lakonicznej informacji, Felicja Potyńska, jak wielu jej rówieśników, po ukończeniu studiów prawdopodobnie nie powróciła do rodzinnego miasta, w którego archiwum pozostała tylko jej metryka urodzenia, pisana jak wszystkie dokumenty w tym czasie w języku rosyjskim. 

tłumaczenie:

Sporządzono w mieście Łomży dziesiątego /dwudziestego trzeciego/ czerwca tysiąc dziewięćset siódmego roku o godzinie czwartej popołudniu. Zgłosił się Bolesław Potyński lat czterdzieści siedem, prywatny ???? przy Łomżyńskim Sądzie Okręgowym, zamieszkały w mieście Łomży, w obecności Antoniego Parzycha lat czterdziestu siedmiu, urzędnika Łomżyńskiego Zarządu Gubernialnego i Stefana Śleszyńskiego lat dwudziestu dziewięciu, urzędnika Łomżyńskiego Sądu Okręgowego, zamieszkałych w mieście Łomży, i przedstawili nam dziecię płci żeńskiej, oświadczając, ze urodziło się w mieście Łomży dwudziestego siódmego maja /dziewiątego czerwca/ tysiąc dziewięćset trzeciego roku, o godzinie szóstej popołudniu, od jego prawowitej małżonki Marii Antoniny dwóch imion urodzonej Wrzosek, lat trzydziestu ośmiu,( ???????) Dziecięciu temu przy chrzcie świętym dokonanym przez księdza Czepuszewicza, dano imię Felicja, a chrzestnymi byli Wacław Tomaszewski i Lucyna Tomaszewska.

Przyczyną spóźnionego sporządzenia tego aktu była choroba ojca dziecięcia
Akt ten ogłoszono i obecnym odczytano, podpisano przez nas i przez nich. Sporządzający akty stanu cywilnego (podpis nieczytelny, podpisy – Bolesław Potyński, S. Śleszyński)

  I tu pierwsze sprostowanie tych „amerykańskich” i internetowych informacji: Jak wynika z prezentowanej wyżej metryki, Felicja Potyńska urodziła się nie w roku 1908, a 27 maja 1903 roku. Nie wykluczone, że przyczyną pomyłki mogło być to późne sporządzenie aktu urodzenia, lub, jeśli w jakimś dokumencie rok był podany cyfrą, pomylono 3 z 8.

 I jeszcze ciekawostka: Z „Historii Biblioteki Im. Władysławy Wasilewskiej, Gimnazjum i Liceum im. St. Batorego w Warszawie” dowiedzieliśmy się, że: „…. pani Felicja Potyńska prowadziła w latach dwudziestych ubiegłego wieku wspólnie ze wspomagającym ją w pracy uczniem Zbigniewem Purzyckim, bibliotekę szkolną tego słynnego warszawskiego gimnazjum liczącą już wówczas 14 tysięcy woluminów…”.

Nie wykluczone, że pracując w warszawskim liceum w ten właśnie sposób gromadziła środki finansowe na wyjazd do Paryża.

Niestety, nie znaleźliśmy żadnej informacji o jej losach wojennych, a pierwszą informację o działalności powojennej Felicji Potyńskiej podaje katalog, którego obszerne fragmenty, z uwagi na to iż znajdujemy tam ciekawe informacje o powstającym wówczas ZPAP zamieszczamy pniżej.

ZWIĄZEK P. ARTYSTÓW PLASTYKÓW

POLONIA

      WYSTAWA
SZKICÓW Z WOJNY
   1939/1944

GRUDZIEŃ
1939-1945
STYCZEŃ

SALE KAT UNIWERSYTETU LUBELSKIEGO

LUBLIN ALEJE RACŁAWICKIE 14

W WYSTAWI E BIORĄ UDZIAŁ

.

ARLITEWICZ WANDA

FILIPIAK WŁADYSŁAW

KONONOWICZ ZENON

KRAJEWSKA HELENA

KRAJEWSKI JULIUSZ

KURZĄTKOWSKI JULIISZ

LENGREN ZBIGNIEW

MIERZEJEWSKI ANDRZEJ

MIERZEJEWSKI JERZY

POTYŃSKA FELICJA

RĄDZJEWICZ ALEKSANDER

RADZIEWICZ WANDA

RAFAŁOWSKI ALEKSANDER

SKURPSKI HIERONIM

SYMONOWICZ WALENTYNA

TEISSEYRE STANISŁAW

TOMASZEWSKI HENRYK

TOMASZEWSKI MARIAN

WITZ IGNACY

WNUKOWA JÓZEFA

WOŹNA ZOFIA

WOLFF JERZY

ŻARUBA JERZY

ŻUŁAWSKA HANNA

O WYSTAWIE

                                                       p n. „Polonia” szkice z wojny 1939—1945, Po raz pierwszy daje w Polsce interesujący przegląd prac plastycznych w oryginałach z tego zakresu.

Są to przeważnie rysunki, malarskie lub graficzne, robione w domu, na ulicy, w polu, miejscu postoju na froncie. Tworzył je cywil i żołnierz. Jeden i drugi zresztą z tym samym nerwem artysty żołnierza, polskiego frontowego żołnierza. o treści bardzo różnej , wysuwają te szkice na pierwszy plan formę plastyczną.

Nie tylko żywa anegdota jest głównym przedmiotem tych prac, lecz przede wszystkim forma plastyczna.

Trzeba podkreślić tę cechę większości szkiców wojennych, gdyż łatwo ulec wrażeniu , iż przeważa tu treść literacka, która w gruncie rzeczy była tylko inspiratorką wszystkich wystawionych obecnie utworów.

Tak życie żołnierza, jak powstańca, partyzanta, czy wreszcie walczącego z okupantem cywila, odtworzył artysta plastyk , akcentując głównie walory, które znajdują się poza treścią literacką danej sytuacji.

Forma szkiców jest różna.

Dzięki rozmaitości treści, forma wzbogaca się, nabiera walorów właściwych zarówno kompozycjach, jak i w sytuacjach wziętych z życia, a korzystając ze swych praw, zajmuje w terenie płaszczyzny właściwe miejsce.

Tytuł «Polonia» wyraża specyficzny charakter wystawy; obejmującej w formie szkiców, czy nawet notatek charakterystykę plastyczną krwawych lat wojny i martyrologii narodu polskiego. Z notatek i szkiców powstaną kiedyś trwale dzieła, które w nowej formie przekażą przyszłym pokoleniom tragiczne i wielkie chwile.

                                               O ZWIĄZKU                    

Pomimo strat indywidualnych i ogólnych plastycy polscy zdobywają powoli potrzebne społecznie stanowisko. Jednym z przejawów ekspansji artystów plastyków w tym kierunku jest nowa akcja zmierzająca do zorganizowania na trwałych podstawach ogólnopolskiego stowarzyszenia p.n. Związek Polskich Artystów Plastyków z tymczasową siedzibą w Lublinie

Cele i zadania kulturalne artystyczne i samopomocowe instytucji muszą być dla społeczeństwa zawsze aktualne . Czynnikiem o szczególnie ważnym znaczeniu w organizacji dzisiejszej Związku Polskich Artystów Plastyków jest szeroka opieka państwa nad sztuką . Dzięki tej opiece artyści odczują po raz pierwszy w Polsce, iż kwestia ich egzystencji i twórczości leży w interesach ogólnopaństwowych. Związek ogólnopolski , to jest związek z działalnością obejmującą w terenie całą Polskę, nie jest na razie zbyt liczny, ale niemniej jakościowo bardzo ważny

W skład komitetu organizacyjnego weszli artyści otarci już o salony stołeczne, niejeden spośród nich znalazł się w szeregach polskiej awangardy artystycznej, lub wystawiał prace swe wielokrotnie zagranicą.

Związek powołał życia kilka sekcyj, jak np.: statutową, artystyczną, wydawniczą i gospodarczą. Stanął do pracy z przeświadczeniem i energią, że dziś jest koniecznie potrzebny – artystom i społeczeństwu.

KATALOG

Łacznie wystawiono 120 prac w tym:

( ………..)

POTYŃSKA FELICJA

Warszawa

32

Pejzaż wojenny

Akwarela 1944

26X2

(……….. ..)

Jest to, niestety, jedyna informacja, jaką o Pani Felicji Potyńskiej jako członkini Polskiego Związku Artystów Plastyków udało się uzyskać. Mimo dwukrotnie ( w styczniu i lutym 2014 roku) kierowanej do Oddziału Warszawskiego ZPAP prośby o jakąkolwiek informację o pani Potyńskiej, która, jak podałem wyżej, według publikacji prasowych była członkiem tego Związku, zarówno z biura, jak i Kierownictwa Oddziału nie otrzymałem żadnej odpowiedzi.

Ponieważ w Internecie znalazłem także informację, że pani Potyńska była członkiem Stowarzyszenia Marynistów Polskich, z podobną prośbą jak do ZPAP, zwróciłem się do Oddziału Mazowieckiego SMP, skąd już po kilku tygodniach otrzymałem odpowiedź od Pani Ewy Buczyńskiej – v-ce prezesa OM SMP.

Pani Prezes, przepraszając za opóźnienie w odpowiedzi, które wynikło z potrzeby dłuższego czasu na odszukanie potrzebnych informacji pisze, że jest jedynie „przekaźnikiem” ponieważ całą wiedzę uzyskała od Pani Antoniny Garnuszewskiej – Seniorki Stowarzyszenia.

Oto treść przesłanej informacji, za którą jestem Pani Prezes bardzo wdzięczny:

Pani Felicja Potyńska absolwentka Akademii Sztuk Pięknych należała do grupy twórców, których fascynowały wszelkie sprawy związane z marynistyką. Był to odłam na Akademii Sztuk Pięknych w W-wie, który stworzyli naukowcy-polarnicy państwo Alina i Czesław Centkiewiczowie. Natomiast p. Felicja Potyńska nie była członkiem SMP, które powstało dopiero w 1968r.

Na podstawie tych skromnych informacji jakie udało się nam zgromadzić i obejrzeniu kilkunastu, publikowanych w Internecie prac, możemy jedynie stwierdzi, że:

Felicja Potyńska (ur. 27 maja 1903 roku w Łomży, zm. 1994 w Warszawie) – polska artystka graficzka, studiowała malarstwo i grafikę w Warszawie i w Paryżu w latach 1930-1935. Jej twórczość obejmowała głównie rysunki tuszem i akwarelą oraz sangwiną. Zajmowała się też projektowaniem wnętrz. Była prawdopodobnie członkinią ZPAP okręgu warszawskiego (czego, jak podaliśmy wyżej, Związek ten nie uznał za stosowne ani potwierdzić, ani zaprzeczyć…)

W swojej twórczości reprezentowała sztukę realistyczną.

                             F. Potyńska – kandelabr

                           F. Potyńska –  Tunel Trasy W-Z

                   F. Potyńska – Barbakan

                                  F. Potyńska – Piłkarze

Wystawy indywidualne

*Wrocław 1946

*Warszawa, w salach hotelu „Warszawa” 1962

*Warszawa, w lokalu Związku Literatów Polskich 1963

Udział w wystawach zbiorowych

*II Ogólnopolska Wystawa Sztuki Marynistycznej 1959

*Galeria Sztuki MDM, 1961

*Muzeum Narodowe w Warszawie, 1963

*XX-Lecie Ludowego Wojska Polskiego, 1964

*X wystawa Oddziału Warszawskiego ZPAP, 1964

Jej prace znajdują się w wielu kolekcjach sztuki w kraju i za granicą.

      Jerzy Smurzyński, współpraca Henryk Sierzputowski                                                                                                                 

               Zrzut ekranowy rodziców Felicji Potyńskiej z drzewa genealogicznego pani Elisabeth Karen.                      

Tłumaczenie:

Bolesław POTYŃSKI Wasz prapradziadek Urodzony ok. 1870 w Podgórzu, Podlaskie, Polska, Imperium Rosyjskie Galeria mediów Dotychczas nie dodano zdjęć ani nagrań Linia czasu Ok. 1870 – urodzony w Podgórzu, Podlaskie, Polska, Imperium Rosyjskie 1892 – małżeństwo z Marią Antoniną Wrzosek, lat 22, Łomża, Podlaskie, Polska, Imperium Rosyjskie Indeks małżeństw parafia Łomża 1892: POTYŃSKI Bolesław, syn Stanisława z Marią Antonina Wrzosek, córką Antoniego, 14/1892 ———————– Członkowie rodziny Rodzice Stanisław Potyński 1850-1895 Marianna Sztażowska 1850-1895 Małżonka i dzieci Maria Antonina Wrzosek 1874- Felicja Potyńska 1908-1994

Metryka ślubu Bolesława Potyńskiego z Marią Antoniną Wrzosek (A.P. B- stok Oddział w Łomży)